Zuid-O

Noorbeek, de Brigidabron

De bron ligt even buiten het dorp, aan de Wesch



 
De bron
De Brigidabron ligt in het Zuid-Limburgse dorpje Noorbeek, een klein dorp in de Zuid-Limburgse gemeente Margraten. Het is één van de zuidelijkst gelegen plaatsen van Nederland. Het dorp, dat iets meer dan 1000 inwoners telt, heeft een beschermd dorpsgezicht. Het ligt ‘verscholen’ in het dal van de beek de Noor.



Het lieflijke landschap van Noorbeek

De bron ligt even buiten het dorp; de plek daar wordt Wesch genoemd: de bron werd vroeger gebruikt als was(wesj)plaats. Dat kan je nu nog zien aan de bebouwing bij de bron.
De bron is de oorsprong van het riviertje de Noor, waar Noorbeek weer naar vernoemd is. Het water komt hier met liters tegelijk uit de kalkrijke bodem en stroomt als een van de enige beekjes naar België.
 België.
In het ijzeren hekwerk dat voor de bron is geplaatst staat een tekst uit 1858 gekrast: 'Santa Brigida - bit voor ons’  
Ook zijn er verhalen van genezingen van oogkwalen, door het deppen met het bronwater. De bron wordt dus verbonden met de heilige Brigida.




 De heilige Brigida

St. Brigida is de patroonheilige van Noorbeek en dat is te zien, want behalve de bron die naar haar is vernoemd, is er ook een Brigidakapel en heet de kerk op het dorpsplein Brigidakerk. Vóór de kerk staat de Brigidaden en de herberg in het dorp heet de Brigidaherberg. Alles in Noorbeek draait dus om Brigida die hier liefdevol ‘Sint Briej’ of ‘Brie’ wordt genoemd. Haar beeltenis is op de buitenmuren van veel boerderijen en huizen te vinden.


 De veepest
Dat de verering van Brigida hier zo levendig is gebleven heeft te maken met het feit dat deze zuidelijke streek van Limburg een echte agrarische streek is, waar met name veeteelt een belangrijke bron van inkomsten is.

Toen in 1634 de veepest uitbrak, hadden de dorpelingen van Noorbeek en omstreken het geluk, dat zij een kerk hadden die naar de heilige Brigida was vernoemd. Deze Brigida werd namelijk algemeen erkend als de patroonheilige van de veeteelt en ze had blijkbaar ook nog genezende kwaliteiten.
Deze link met de veeteelt kent ook een andere oorsprong, namelijk van het verhaal dat de heilige Brigid van boerenafkomst was en er blijkbaar een wonder was gebeurd op haar vaders hoeve. Haar vader en moeder waren namelijk erg vrijgevig en gaven vaak melk weg aan armen. Toen er een tekort aan melk leek te zijn, had Brigid tot God gebeden en zie, hun koeien gaven melk in overvloed. Ook stond zij bekend als iemand die wonderbaarlijke genezingen op haar naam had staan, met name bij oogkwalen.

De bewoners van Noorbeek baden tot de heilge Brigida. En zij beloofden haar om elke 2e zondag na Pasen een grote den op te richten in haar naam, als zij hun gebeden zou verhoren. En zie: Noorbeek en al haar dieren werd gespaard van de veepest.
Ook in de jaren daarna tot zelfs nog in de 21ste eeuw bij de varkenspest en de mond- en klauwzeerepidemie werd Noorbeek gespaard.

De meiboom
En dus richten de jonge ongehuwde mannen van Noorbeek (de Jonckheid Sancta Brigida) nog elk jaar op de 2e zondag (andere bronnen spreken van zaterdag) na Pasen een grote den uit het bos, vervoeren die met paard en wagen (die voor de gelegenheid feestelijk zijn versierd) naar het hart van het dorp, de Pley genaamd en heffen die via een speciaal systeem, handmatig op. Een fantastisch en soms bloedstollend schouwspel, zó uit de late Middeleeuwen, zonder onderbreking! En het is meer dan aannemelijk dat dit een gekerstend gebruik is dat uit veel oudere tijden stamt – met de altijdgroene den of spar als symbool van vruchtbaarheid in de barre wintertijd. Een andere mogelijkheid is dat het staat voor de meiboom, symbool van de vernieuwing in de natuur. Vrouwen en mannen dansten vroeger rond de boom en konden zo met elkaar kennismaken. Dat ‘liep ook weleens uit de hand’. De gemeentelijke en kerkelijke overheden wilden dit oude gebruik terugdringen en veel meiboomfeesten verdwenen.

Ook in Mheer en Banholt worden meibomen opgericht. De traditie van Noorbeek is waarschijnlijk de oudste. De Brigidaden staat het hele jaar naast de Brigidakapel midden in het dorp.

Vruchtbaarheidsgebruiken
Een ander gebruik in Noorbeek maar ook de omliggende dorpen is, dat op 1 februari het voer en het water van de veestapels worden gezegend, om gezondheid en vruchtbaarheid te bevorderen. Die dag wordt gezien als de sterfdag van Brigida In andere dorpen worden op deze dag ook hazelaartakken gewijd met heilig water, en daar worden de koeien zacht mee geslagen om ze te zuiveren en vruchtbaar te maken in het komende jaar.
En vroeger werden er ook nog processies gehouden, waarbij Brigida om de akkers werd gedragen, eveneens om vruchtbaarheid te bevorderen.

Voor Noorbeek is Sint Brigida hun patrones. Zij wordt echter in meer dorpen in de streek vereerd, waaronder Itteren, Broeksittard, Nieuwstadt. In Geldrop (Brabant) is de kerk naar Brigida genoemd, er zijn een aantal mooie beelden van haar te bewonderen. In Vlaanderen zijn veel Brigidakapellen en ook -kerken, alsook broederschappen, novenen en relieken. In Ommen (Overijssel) staat Sint Brigida in het wapen van het stadje!


Saint Brigit
St. Brigida werd als St. Brigit (Brigitta) uit Ierland overgebracht door Ierse monniken toen zij van 600 tot 1100 naar het vaste land trokken. Zij brachten hun heiligen mee, waaronder Saint Brigit. Deze heilige Brigit leefde van 453 tot 523 en was de patrones van Ierland.

Zij werd geboren uit Keltische ouders en haar vader was een stamhoofd. Haar stiefmoeder zou van koninklijke bloede zijn, maar bronnen vermelden dat haar echte moeder een slavin van het huis was.
Als meisje viel ze op door haar schoonheid en haar indrukwekkende schoonheid. Daarom kreeg ze de Keltische naam voor licht: Brighid of Bride, dat helder of glanzend betekent. Brighid wilde met geen enkele man trouwen. Ze wilde zich helemaal wijden aan het nieuwe geloof: het christendom. Ze leefde als kluizenares onder een eik. Cill-dara heette die plek, kluis onder de eik. Toen meer vrouwen zich bij Brighid aansloten, groeide dat uit tot een vrouwenklooster te Kildare.
Brighid was de abdis van dit vrouwenklooster, daarom wordt zij afgebeeld met een staf, die haar waardigheid uitdrukt. Aan haar voeten ligt een rund, want men bidt tot haar bij veeziekten. Rond de heilige Brigida bestaan veel legenden die vaak teruggaan op oeroude Keltische sagen. Brighid wordt in Ierland de zuster van Maria genoemd want men gelooft dat ze aanwezig was bij de geboorte van Jezus. Brigida molk de koe, die in de stal aanwezig was en redde de heilige familie zo van de hongerdood, aldus deze legende.
Andere bronnen vermelden dat Brigid een druïdesse was voordat zij zich bekeerde tot het christendom.

Noorbeek en Brigida
Behalve de Brigidaden, zijn er ook veel afbeeldingen van Brigida te vinden. Op de eerste plaats in de Brigidakapel, waar men kan bidden tot de heilige Brigida en ook devotiekaarsen kan laten branden. Opvallend is dat Brigida hier behalve met een koe ook met een kaars wordt uitgebeeld. De kapel staat vóór de Brigidakerk, tegenover het Pley.

Brigida in de kapel met haar staf, kaars en koe; omringd door Brigit dolls

In de Brigidakerk is een mooi uitgevoerd beeld van Brigida te vinden, met een koe aan haar zij. En met een staf, wat in de katholieke wereld verwijst naar haar heiligheid. Verder is zij daar ook te vinden als afbeelding in één van de glas-in-lood ramen, waar zij naast een koe aan haar voeten een boek vastheeft, wat verwijst naar haar leven als kloosterlinge.

 Brigit, Bridget, Brighid, Bride
De Ierse heiligen gaan, net als de inheemse heiligen, terug op godinnen en goden uit de voorchristelijke periode. Verhalen en gebruiken werden ook gekerstend, omgezet naar het christelijk geloof. De eeuwenoude gebruiken en verering werden opgenomen in dit nieuwe geloof, zodanig dat ze voor de mensen op het platteland acceptabel waren en gedoogd en gecontroleerd konden worden door de Romeinse katholieke Kerk. 

Zo gaat de heilige Brigit terug op de Godin Brigit; haar naam wordt op verschillende manieren geschreven, afhankelijk van het gebied (en dat ook in Schotland!) waar zij werd vereerd. De heilige Brigit draagt zo’n beetje alle eigenschappen en vermogens uit, die ook de kwaliteiten van de veel oudere Godin Brigid) zijn.

Breo Saigit
Saint Brigit uit Ierland, hier dus als Sint Brigida vereerd, was in oorsprong een vuurgodin, zoals de oorsprong van haar naam ‘Breo Saigit’(vuurpijl) aangeeft. Volgens een legende werd Brigid geboren met een vlam op haar hoofd die tot in de hemel reikt. Ze is het typevoorbeeld van de drievoudige godin die overal ter wereld voorkomt.
In oude, Ierse volksverhalen is Brigid een zonnegodin. Haar attributen en eigenschappen zijn licht, inspiratie, vuur, heling. Ze belichaamt het innerlijk vuur, genezende kracht en inspiratie. Ze was (is) de beschermster van de dichtkunst en de ‘fillibrehct’, de traditie van Ierse barden, een soort priester-dichters. Voor de druïden was zij De Godin.

Bronnen
De Godin Brigid is de godin van heling en zuivering en zij werd al eeuwenlang geëerd als helende kracht bij bronnen en putten, die haar heilige water bevatten, voordat het meisje Brigit werd geboren. De oude Kelten gingen al naar bronnen voor heling en zuivering, maar ook gebruikten ze haar bronnen en putten als wensbronnen.
Het water werd als bron van vruchtbaarheid gezien en in het geval van Brigid, was dat de voedende melk van zowel de moeder als de koe. Tenslotte werd de bron gezien als plek waar de zielen na de dood werden verzameld door Brigida in haar crone-aspect, en waar de kinderen weer uit geboren werden. De bron van dood en wedergeboorte.

Brigid bezat een magische koe, een witte koe met rode horens. Dit stond dus voor haar vruchtbare voedende moederaspect. Maar ook zou de witte koe met de rode oren staan voor de koe, die uit de andere wereld komt. Ook moeten we hier weer denken aan de legende waarin Brigid Maria en Jozef melk van de koe te drinken heeft gegeven, toen zij op zoek waren naar een plaats om te overnachten. De verbinding van Brigida met de koe, gaat dus al verder terug dan uit de tijd van de heilige Brigid.

Haar feestdag valt op 1 februari, het feest van Imbolc als de lammetjes zijn geboren, de ooien melk geven en de krokussen tevoorschijn komen, prille uitingen van de voorbode van de lente. Een oud gebruik dat nog altijd in gebruik is, is het maken van de Brigit dolls, een gebruik dat voortkwam uit de schoven die werden gemaakt uit granen en gedroogde tarwe, versierd met juwelen, de eerste sneeuwklokjes en sleutelbloemen. De Bridie doll werd naast het vuur in een wieg gelegd met een rechte witte staf van beuken, bezem of witte wilg. Deze stelde haar heilige gemaal en haar transformerende staf van kracht voor.
Met de kerstening is deze datum de sterfdag van de heilige geworden, een omkering die we vaker zien.

Kildare
Brigit werd oorspronkelijk vereerd in de voorchristelijke brontempel van Kildare in Ierland. Mogelijk was de bron zelfs eerder gewijd aan Kele Of Cailleach (waar het Nederlandse kalle en kol (toverkol) van is afgeleid, hoewel we moeten beseffen dat Brigit zelf een oeroude Godin is, die staat aan het begin.

In deze tempel van Kildare werd een eeuwig vuur brandend gehouden door de priesteressen, negentien maagden. Achttien om precies te zijn, want de negentiende nacht zou de Godin zelf bij Haar vuur zitten. Het getal negentien verwijst naar de cycli van zon en maan ten opzichte van de aarde – en hier vinden we het drievoudige van de godin (later overgegaan in de Matrones) overduidelijk terug. Elke 18,67 jaar om precies te zijn, bevinden zon en maan zich opnieuw op dezelfde plaats ten opzichte van elkaar en onze aarde.

Toen het christendom vaste voet kreeg in Ierland, transformeerde de tempel naar een klooster en gingen de priesteressen op in de nonnen, die doorgingen het heilige vuur brandend te houden. Tot de twaalfde eeuw, toen werd het door de Kerk verboden vanwege haar heidense karakter. Andere bronnen spreken van het verbod vanaf de Reformatie.
In de jaren zestig besliste het Vaticaan dat er onvoldoende bewijzen waren om Saint Brigit nog langer als heilige te vereren. De vlam doofde voorgoed. Inmiddels is de vlam weer aangestoken door een congregatie van zusters, die in Kildare wonen. De plek is nog altijd een pelgrimsoord.

De bron in Noorbeek als pelgrimsoord
Op 1 februari trekken jaarlijks christelijke pelgrims door het Limburgse landschap naar Noorbeek, naar Sint Brigida. Aangekomen in Noorbeek, stoppen ze bij de Brigidabron. Een vrijwilliger van de parochie deelt speciale flesjes Brigidawater uit om deze te laten zegenen in de kerk. Het gebruik bestaat nog steeds om een scheutje van dit wijwater in de waterbak van het vee te doen om het te vrijwaren van veeziektes. Ook de pastoor van de Brigidakerk komt met een groepje kinderen naar de bron, vanwaaruit de pelgrimage richting het eindpunt, de Brigidakerk, gaat, de thuishaven van Sint Briej, aldus de pelgrim in haar verslag op haar website. Voor de rest van het jaar ligt de bron er voorzover ik dat kan overzien, verlaten bij.

Tegenwoordig vinden steeds meer vrouwen de weg naar deze bron. Zij bidden en zingen daar en hangen, volgens goed Keltisch gebruik, linten in de takken boven de bron. Ze branden kaarsjes in de nissen van de bron. Ze zegenen zichzelf en elkaar met het bronwater. Ook hangen ze er hun Brighid crosses in de takken. De bron wordt door deze vrouwen als heilig ervaren, het is de bron van Brighid, de van oorsprong Ierse godin.

Tijdens een van de jaarlijkse bezoeken aan de bron in Noorbeek, aldus Marion van Eupen, “voelden we heel duidelijk de verbinding met de Godin, de bron is heel aards en puur, onaangetast door jarenlang gebruik. We hebben daar onze wensen geuit en giften in het water gegooid. Ook hebben we linten gebonden aan de takken van de bomen die rond de bron groeien. Een gebruik wat daar (in tegenstelling tot ander plekken in Nederland) duidelijk in verval is geraakt. Tenslotte hebben we een Brigitcross in het zachte mergel gekrast. De Godin Brigida heeft haar plaats daar wat ons betreft weer ingenomen.” .  Meestal vindt het bezoek aan de bron plaats in februari. De Brigitpoppen worden dan ook bij de bron geplaatst.
 
Jaarlijks kunnen vrouwen zowel als mannen zich in een weekend verdiepen en verbinden met deze Brigida-energie. Brighid, Saint Bridget of St. Brigida, het zijn verschijningsvormen van een en dezelfde helende en zachte energie.



Bronnen
  • Marion van Eupen, Brigida in Noorbeek, handout bij Brigida retraite
  • Ineke Bergman, Godinnen van eigen bodem, A3 boeken, Geesteren, 2007
  • https://annemarielatour.wordpress.com/2016/02/02/twaalf-kilometer-te-voet-naar-sint-brigida/
  • People.tribe.net
  • Manu Brouwers, Heiligen die boeien, Stichting Heem & Groen Noorbeek, n.d.
  • Noorbeek, de kerk in het midden, werkgroep Wegkruisen/Noorbeek, n.d.
  • Schumulder.nl, Brigidabron Noorbeek
  • Aat van Gilst, wijze vrouwen en godinnen, Aspekt, Soesterberg, 2001
  • Godin in Mij, tijdschrift De Nederlandse Godinnentempel Hillegom, Imbolcnummers (niet meer leverbaar)
  • www.brigida.nl (Geldrop)

Lida van de Water

__________________________________________________________________________________



Mariakapel Thorn, Limburg

 kapel aan de weg                          Bron: Internet 

De Kapel onder de Linden, oftewel O.L. Vrouwe onder de Linden/ O.L. Vrouwe van Loretto

is gewijd aan Maria.


De Kapel onder de Linden is gesticht door Clara Elisabeth van Manderscheidt-Blankenheim, een adellijke kanunnikes van het stift Thorn. De Mariakapel (rijksmonument nr. 35513) is tussen 25 augustus 1673 en 8 september 1674 gebouwd onder leiding van de Roermondse bouwmeester Willem Boyens. Het gebouwtje is gesticht op een veldje tussen twee linden, de plaats waar, naar verluidt, indertijd voor de Thorner sacramentsprocessie ook het rustaltaar werd opgesteld. Tot 1769 heeft er een kluizenaar naast de kapel gewoond.
De Mariakapel werd gebouwd voor de toentertijd populaire Loretaanse devotie voor het Heilig Huis van Nazareth. De kapel zou een kopie is van de 'Santa Casa' uit het Italiaanse Loreto. Dit heet het huisje te zijn waarin Maria te Nazareth de boodschap van de engel zou hebben ontvangen. Deze woning zou in 1291 op wonderbaarlijke wijze door engelen vanuit Palestina naar Loreto zijn overgebracht.
O.L. Vrouwe van Loretto ontwikkelde zich zich dankzij spoedige genezingen tot een bedevaartoord voor de wijde regio rondom Thorn. In de 19e en 20e eeuw heeft de kapel een rol gespeeld bij de stimulering van de Mariaverering in Limburg. Tegen het einde van de 20e eeuw is O.L. Vrouw onder de Linden nog steeds een levendige maar grotendeels individuele devotie.
De huidige kapel bestaat uit drie hoofdonderdelen: de oude kapel, een uitbreiding uit 1811 naar het westen toe en een 19e-eeuwse biechtkapel aan de noordzijde. De huidige toegang geschiedt via de biechtkapel; de deuren aan de straatzijde zijn gesloten.

De oorspronkelijke kapel, een eenvoudig rechthoekig gebouw met zadeldak, is in vorm een replica van het huis van Nazareth in Loreto (Italië) Het is gebaseerd op opmetingen in 1673 van bouwmeester Boyens van de Loretokapel te Baarle-Nassau (en niet in Loreto zelf), alwaar het stift zelf ook bezittingen had.

Het oudste kapelgedeelte wordt gedomineerd door een schuinoplopend plafond (pseudogewelf) van stucco-reliëf waarin zes met olieverf beschilderde medaillons met voorstellingen van de oorspronkelijke Loretokapel en de mirakelen die daar plaatsvonden, alsmede zes geschilderde Mariasymbolen zijn aangebracht.

Maria: onze Lieve Vrouwe
Achter het altaar staat een rijkgesneden barok altaarscherm, naar een vergelijkbare afscheiding in Loreto, van de hand van de Antwerpse meester G. Kerricx uit 1681 (2 x 7,60 m). Het scherm is voorzien van twee deurtjes en is in het midden verlaagd om bezoekers een beter zicht op het Mariabeeld te geven. Daar bevindt zich ook een betegelde haard, de Santo Camino, met op de haardkap een schildering van de H. Familie. Daarboven bevindt zich het Mariabeeld en een wapenschild van de stichteres. Een houten tabernakel is in de 20e eeuw verruild met een stalen exemplaar. Het oorspronkelijke altaar is in 1733 door een barok exemplaar, een geschenk van een kanunnikes, vervangen.

Het houten Mariabeeld met Jezuskind op de linkerarm is uit uit 1674, waarschijnlijk gemaakt in Maaseik. Rondom de muurnis was de muur vroeger hemelsblauw geschilderd en voorzien van koperen sterren. Het is een geklede madonna, met brede mantel en voorzien van een replica van de 'tiara' uit 1674 die in 1974 werd gestolen. De bewaard gebleven scepter en kroon van het kindje dateren nog uit 1675 en zijn door Mathijs Meulenaar uit Maaseik gemaakt van verguld zilver. In 1885 zijn door J. Loven te Roermond nieuwe kronen gemaakt die in 1974 eveneens zijn gestolen en in 1975 vervangen door replica's. De mantel is in 1967 door een plaatselijke dame uit Thorn vervaardigd. 
 Mariabeeld in kapel       bron: Internet

Het beeld werd op 15 juli 1977 uit de kapel gestolen. Nadat een replica van het beeld was gemaakt, werd het origineel, na emotionele oproepen in de media, enkele maanden later weer in het geheim door de pastoor-deken van de dief teruggekocht. Na een restauratie en het aanbrengen van een alarminstallatie werd het oude beeld op eerste paasdag 1978 met een historische optocht en processie weer geïntroniseerd.

Aan de buitenzijde van de kapel bevindt zich een nis in de oostmuur waarin zich een klein Mariabeeld met kind, een 19e-eeuwse zogenaamde staakmadonna bevindt, voorzien van wassen hoofd en handen, dat als 'buitenbeeld' van het eigenlijke beeld functioneert.

Sinds de realisatie van de aparte kaarsen- en devotiekapel was het nodig om ook daar een afbeelding van O.L. Vrouw van Thorn te hebben. Daartoe is niet gekozen voor een replicabeeld, maar voor een moderne afbeelding in icoonvorm (ca. 30 x 40 cm) met daaronder de tekst 'Onze Lieve Vrouw van Loreto, bid voor ons'. De voorstelling is gebaseerd op een afbeelding in de zogenaamde Duitse kapel in de dom van Loreto.

Sacraal landschap
In 2011 ben ik op zoek gegaan naar de kapel onder de Linden. Hoewel we navigatie hadden, was het flink zoeken. We zijn twee kapelletjes tegengekomen, die Annakapellen bleken te zijn, ze waren mooi en natuurlijk hebben we daar kaarsjes gebrand en kruiden gestrooid. Maar het was niet de Kapel onder de Linden. We hadden het bijna opgegeven maar hebben het kapelletje toch gevonden en het was de moeite waard!
Het kapelletje is omringd door linden – “door een groene mantel van eeuwenoude lindebomen omgeven”, zegt het regionieuw uit 2014 - en zodra je hier loopt, ben je in een andere dimensie. Er staan ook bomen aan de achterkant van het gebouwtje en de sfeer is hier sereen. Wat een bijzondere plek in een landelijke omgeving en wat een lieflijk kapelletje. Binnen is het donker en het beeld van Maria met kind trekt meteen mijn aandacht. Wat is ze majestueus! Ik voel me er bijzonder tot aangetrokken. De kapel is mooi versierd en het is fijn om hier binnen te zijn, als in een grot, zo voelt het. Geen enkele auteur van gezochte informatie vermeldt de bijzondere sfeer die er heerst rondom het kapelletje.

Op onderzoek
Ik had me niet voorbereid, wist niets over deze plek maar het voelde fijn. Thuisgekomen ben ik gaan zoeken. Informatie op de website van het Meertensinstituut geeft al aan dat de plek bijzonder is en deel is van een groter sacraal gebied. Sleutelwoorden zijn: lindebomen, geheel landelijk, bedevaartswegen, landschappelijk beschermd gebied.



lindebomen achterkant kapel         foto: Lida van de Water

De Loretokapel, aldus de informatie, is gelegen in het buitengebied van Thorn, op ongeveer een kilometer ten noordwesten van het stadje, niet ver van de hoofdverkeersroutes A2 en Napoleonsweg naar Venlo.  De situering is niettemin geheel landelijk: temidden van akkers op een met grote lindebomen begroeide ruimte langs de Heerbaan, waaromheen enkele boerderijen staan. De toegangswegen (Heerbaan, de Boekenderweg, Sint-Annapad, Sanfort) waarover de bedevaarten naar de kapel trokken en trekken, kennen een bredere sacrale structuur door de aanwezigheid van diverse devotiekapellen (Hubertus-, Antonius-, Rochus-, Barbara-, Anna- en Nepomucenuskapel; echter geen staties). De omgeving rond de kapel is landschappelijk beschermd gebied.  

Devotiekapelletjes met lindebomen
Niet alle bezoekers, zegt ook het regionieuws van maart 2014, realiseren zich dat de bewoners van het Thorn hier in de loop der tijden een sacraal landschap ingericht hebben met diverse wit geschilderde devotiekapelletjes met lindebomen die als een krans langs de wegen toegang geven naar de Kapel.
Ook in informatie over leylijnen in het ‘archief van plaatsen, Leylijnen 5, wordt de kapel genoemd, alsook de basiliek, waarmee naar ik aanneem de abdijkerk van Thorn wordt bedoeld. Er is hier dus wel degelijk sprake van sacraal landschap. Zoals gezegd trokken de bedevaarten over bepaalde toegangsweggen en zijn er diversie devotiekapellen, waaronder die van Anna. Ook het feit dat de omgeving rond de kapel landschappelijk beschermd gebied is

Heilige boom
Het is niet zomaar dat deze kapel ‘Onze Lieve Vrouwe onder de Linden’ heet. De linde is een heilige boom die wordt geassocieerd met de godin. In de Nederlandse taal is de linde vrouwelijk. Vreemd genoeg is dit bij ons ook de enige boom die vrouwelijk is. Hoe dan ook, in de Noordse mythologie was de linde gewijd aan de godin Freya (er staat niet voor niets een linde op de Kattenberg in Heiloo) en bij de Slavische volkeren aan de liefdesgodin Krasogani, aldus Aat van Gilst. In sagen en sprookjes geldt de lindeboom als woonplaats van de witte of wijze vrouw. Dichters uit de Romantiek voelden aan dat deze boom eens een religieuze betekenis heeft gehad.  Dikwijls stond een linde bij een waterput in het midden van een dorp. Eens vormde ze het middelpunt van volksfeesten.
Van het zachte lindehout , aldus nog steeds Aat van Gilst, zijn vele madonnabeeldjes gemaakt. Soms zijn Mariabeeldjes aan een lindeboom bevestigd. De linde is dus verbonden met Maria, onze Lieve Vrouwe, met de Godin.

linde bij kerkje












 foto: Lida van de Water



Informatie bij een You Tube filmpje uit 2012 vermeldt het volgende: “In vroeger tijden werd er jaarlijks een Bedevaart gehouden van Wessem naar Thorn. In de Witte Kapel Onder de Linden werd een H. Mis opgedragen waarna de bedegangers weer richting Wessem gingen. Enkele jaren geleden is deze Bedevaart weer in ere hersteld.”

Praktische informatie
·         Sinds de restauratie is het ook mogelijk om een drankje te drinken bij 't Kapelhuis.
·         De kapel is dagelijks Dagelijks geopend van 8:30 uur tot zonsondergang. Adres: Heerbaan-Kapel 4 (aan de Heerbaan), 6017 RB Thorn

De magie van Thorn, het witte stadje
Ben je in de buurt, dan kan je Thorn niet links laten liggen. Dit witte stadje is prachtig om doorheen te lopen. Een bezoek aan de abdijkerk is een feest.
In de Middeleeuwen, aldus de informatie van de leylijnenwebsite, begon de christelijke kerk meer voet aan grond te krijgen in de Lage Landen. Veel van de heilige plaatsen werden gekerstend. Vaak resulteerde dit uiteindelijk in de bouw van een kapel of kerk op of bij een heidens heiligdom. Ook op andere manieren nam de christelijke kerk de functie van de oude heidendommen over. Kathedralen, kerken en kapellen werden gebouwd als nieuwe heiligdommen in de Lage Landen en deze werden evenzo weer geplaatst op leycentra.
Door de onderzoeken, die gedaan zijn door de enkele al bestaande studiegroepen, is gebleken dat de oude kerken specifiek op de centra van lijnen zijn geplaatst. De oude kerken zijn zo gepositioneerd dat door de lengterichting altijd een leylijn loopt. Het kruispunt van de leylijnen ligt dan onder de toren of op de plaats van het altaar. Een combinatie van deze twee komt ook voor. De abdijkerk van het Limburgse Thorn heeft twee van zulke centra. Er zijn prachtige beelden van Maria Magdalena te bewonderen.


Bronnen
Aat van Gilst, Wijze vrouwen en godinnen, Uitgeverij Aspect, 2001
http://www.dichtbij.nl/roermond/regionaal-nieuws/artikel/3438259/bloesemzoom-bij-kapel-onder-de-linden-thorn.aspx

Lida van de Water







 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten